ഡൽഹി : ജന്തർ മന്തറില്‍ പ്രതിഷേധക്കാരുടെ എണ്ണം വർദ്ധിച്ചതോടെ ബുധനാഴ്ച വൈകുന്നേരവും ചിലയിടങ്ങളില്‍ ഒറ്റപ്പെട്ട ഏറ്റുമുട്ടലുകള്‍ തുടർന്നു.

കേന്ദ്ര വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രി ധർമ്മേന്ദ്ര പ്രധാൻ്റെ രാജി ആവശ്യപ്പെട്ടുള്ള സമരം തുടരുമെന്ന് സിജെപി സ്ഥാപകൻ അഭിജീത് ദിപ്കെ ഒരിക്കല്‍ കൂടി പ്രഖ്യാപിച്ചു.

ടോള്‍സ്റ്റോയ് മാർഗിന് സമീപം പ്രതിഷേധക്കാരെ പിരിച്ചുവിടാൻ വൈകുന്നേരം പോലീസ് കണ്ണീർവാതകം പ്രയോഗിക്കുകയും നേരിയ രീതിയില്‍ ലാത്തിച്ചാർജ് നടത്തുകയും ചെയ്തു.

ജന്തർ മന്തറില്‍ 4,000ഓളം ആളുകളെ മാത്രമേ ഉള്‍ക്കൊള്ളാൻ കഴിയൂ എന്നിരിക്കെ, ഏകദേശം 12,000 ആളുകള്‍ ആണ് അവിടെ തടിച്ചുകൂടിയതെന്ന് പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥർ പറഞ്ഞു. ഇതാണ് ജനക്കൂട്ടം ടോള്‍സ്റ്റോയ് മാർഗിലേക്കും പാർലമെൻ്റ് സ്ട്രീറ്റിലേക്കും പരക്കാൻ കാരണമായതെന്ന് ഒരു ഉദ്യോഗസ്ഥൻ വ്യക്തമാക്കി.

സിജെപി അനുഭാവികളും ഒരു കൂട്ടം നിഹാങ് വിഭാഗക്കാരും തമ്മില്‍ തർക്കമുണ്ടായതിനെ തുടർന്ന് രാത്രി 7.30ഓടെ ഉന്തും തള്ളുമുണ്ടായതായി ദിവ്യാംശു ചൗഹാൻ (22) എന്ന പ്രതിഷേധക്കാരൻ പറഞ്ഞു. “തൊട്ടുപിന്നാലെ പോലീസിന് നേരെ കല്ലേറുണ്ടായി. നിഹാങ്ങുകള്‍ ഇടപെടാൻ ശ്രമിച്ചെങ്കിലും അവരിലൊരാള്‍ ആയുധം പ്രയോഗിച്ചതിനെ തുടർന്ന് ഒരു പ്രതിഷേധക്കാരന് പരിക്കേറ്റു. തുടർന്ന് അഞ്ച് മുതല്‍ പത്ത് മിനിറ്റ് വരെ പോലീസ് കണ്ണീർവാതകം പ്രയോഗിച്ചു. നമ്മളില്‍ ഭൂരിഭാഗവും ശരിയായ ലക്ഷ്യത്തോടെയാണ് ഇവിടെ എത്തിയിരിക്കുന്നതെന്ന് ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നു, എന്നാല്‍ ചില ആളുകള്‍ പ്രശ്നങ്ങള്‍ ഉണ്ടാക്കാൻ ശ്രമിക്കുകയാണ്,” അദ്ദേഹം കൂട്ടിച്ചേർത്തു.

രണ്ട് അസിസ്റ്റൻ്റ് കമ്മീഷണർമാർ (എസിപി) ഉള്‍പ്പെടെ തങ്ങളുടെ ആറ് ഉദ്യോഗസ്ഥർക്ക് തലയ്ക്ക് പരിക്കേറ്റതായും അവരെ ചികിത്സയ്ക്കായി ആശുപത്രിയില്‍ പ്രവേശിപ്പിച്ചതായും പോലീസ് അറിയിച്ചു. പരിക്കേറ്റവരില്‍ എസിപി ജയ് പ്രകാശ് പഞ്ചാബി ബാഗിലും എസിപി വിവേക് ഭഗത് കനോട്ട് പ്ലേസിലുമാണ് സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നത്.

അതിനിടെ, കർഷക നേതാവ് രാകേഷ് ടികായത്ത്, മറാത്ത സംവരണ പ്രക്ഷോഭകൻ മനോജ് ജരംഗെ പാട്ടീല്‍, നിഹാങ് സംഘം, പ്രതിപക്ഷ നേതാക്കളായ കനിമൊഴി, ബൃന്ദ കാരാട്ട് എന്നിവരും ജന്തർ മന്തർ സന്ദർശിക്കാനെത്തി. ബസുകളിലും ട്രെയിനുകളിലും രാത്രി മുഴുവൻ യാത്ര ചെയ്ത് പുതിയ പ്രതിഷേധ ഗ്രൂപ്പുകള്‍ സമരസ്ഥലത്തേക്ക് ഒഴുകിയെത്തിയതോടെ മുദ്രാവാക്യങ്ങള്‍ കൂടുതല്‍ ശക്തമാവുകയും ജനക്കൂട്ടം വർദ്ധിക്കുകയും ചെയ്തു.

ഗുഡ്ഗാവോണില്‍ നിന്നുള്ള കരം (21) ഉച്ചകഴിഞ്ഞ് കൂട്ടുകാരോടൊപ്പം ജന്തർ മന്തറിലെത്തിയപ്പോഴേക്കും സമരസ്ഥലം ആളുകളെക്കൊണ്ട് നിറഞ്ഞിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന് അകത്ത് കടക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. പകരം എല്‍ഐസി കെട്ടിടത്തില്‍ നിന്ന് ജന്തർ മന്തറിലേക്ക് നീളുന്ന ടോള്‍സ്റ്റോയ് റോഡില്‍ ആയിരക്കണക്കിന് ആളുകളോടൊപ്പം തോളോടുതോള്‍ ചേർന്ന് നിന്നു.

മാർക്കറ്റിംഗ് കമ്പനി നടത്തുന്ന കരം, ജൂലൈ 20ന് പ്രതിഷേധക്കാർക്ക് നേരെ പോലീസ് നടത്തിയ നടപടിയുടെ വീഡിയോകള്‍ കണ്ടതിന് ശേഷമാണ് ആദ്യമായി പ്രതിഷേധത്തില്‍ പങ്കെടുക്കാൻ എത്തിയത്.

ബുധനാഴ്ച ഉച്ചയോടെ പ്രക്ഷോഭം ജന്തർ മന്തറിന് അപ്പുറത്തേക്ക് വ്യാപിച്ചു. ആയിരക്കണക്കിന് ആളുകള്‍ ജന്തർ മന്തറിന് പുറത്തുള്ള റോഡുകള്‍ കൈയടക്കിയതോടെ പോലീസ് ശക്തമായ ബാരിക്കേഡുകള്‍ ഉയർത്തി ടോള്‍സ്റ്റോയ് റോഡിൻ്റെ വലിയൊരു ഭാഗവും സംസദ് മാർഗിൻ്റെ ചില ഭാഗങ്ങളും ഗതാഗതത്തിനായി അടച്ചു.

ഈ വർഷത്തെ നീറ്റ് ചോദ്യപേപ്പർ ചോർച്ചയാണ് തന്നെ ഇവിടെയെത്തിച്ചതെന്ന് ഉത്തർപ്രദേശിലെ ബറേലിയില്‍ നിന്ന് യാത്ര തിരിച്ച മോഹിത് ഗാംഗ്വാർ (24) പറഞ്ഞു. റദ്ദാക്കിയ പരീക്ഷകളെച്ചൊല്ലിയും സാങ്കേതിക തകരാറുകളെച്ചൊല്ലിയും കഴിഞ്ഞ വർഷം സ്റ്റാഫ് സെലക്ഷൻ കമ്മീഷൻ ഉദ്യോഗാർത്ഥികള്‍ പ്രതിഷേധിക്കുന്നത് കണ്ടത് തന്നെ നേരത്തെ തന്നെ വിഷമിപ്പിച്ചിരുന്നു. എന്നാല്‍ മൂന്നാം ശ്രമത്തിന് ശേഷവും തൻ്റെ 23 വയസ്സുള്ള ബന്ധുവിന് നീറ്റ് പരീക്ഷയില്‍ മറ്റൊരു വർഷം കൂടി നഷ്ടപ്പെടുന്നത് കണ്ടതാണ് സമരത്തില്‍ പങ്കുചേരാൻ അവനെ പ്രേരിപ്പിച്ചത്.

“അവള്‍ വളരെ സങ്കടത്തിലാണ്… അവള്‍ക്ക് ഇപ്പോള്‍ 23 വയസ്സായി, പക്ഷേ ഇപ്പോഴും ബിരുദ പഠനം ആരംഭിക്കാൻ കാത്തിരിക്കുകയാണ്. ഇതെല്ലാം നടക്കുമ്പോള്‍ എനിക്ക് വെറുതെ വീട്ടിലിരിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല,” അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.

ദിവസം പുരോഗമിക്കുന്തോറും അകത്തേക്ക് കടക്കാനും പുറത്തേക്കിറങ്ങാനുമുള്ള വഴികളിലെ ക്യൂവുകള്‍ നീണ്ടുവന്നു. വിദ്യാർത്ഥികള്‍, പ്രൊഫഷണലുകള്‍, സംരംഭകർ, കുടുംബങ്ങള്‍ എന്നിങ്ങനെ വർഗ്ഗഭേദമന്യേ ആളുകള്‍ തടിച്ചുകൂടി. ഉന്നത മധ്യവർഗ പശ്ചാത്തലത്തില്‍ നിന്നുള്ള ആളാണെന്ന് സ്വയം വിശേഷിപ്പിച്ച കരം, അതേ വിദ്യാഭ്യാസ സമ്പ്രദായത്തിനെതിരെ പ്രതിഷേധിക്കുന്ന സാധാരണ കുടുംബങ്ങളിലെ വിദ്യാർത്ഥികള്‍ക്കൊപ്പം നിലയുറപ്പിച്ചു.

കൈകൊണ്ട് വരച്ച ബാനറുകളും പരിഹാസരൂപേണയുള്ള പ്ലാക്കാർഡുകളും അന്തരീക്ഷത്തില്‍ നിറഞ്ഞുനിന്നു. ‘പ്രതിഷേധം സഹിക്കാൻ കഴിയാത്ത സർക്കാരിന് ജനാധിപത്യം കൈകാര്യം ചെയ്യാൻ കഴിയില്ല’ എന്നീ കാർഡ്ബോർഡ് ബോർഡുകള്‍ ജനക്കൂട്ടത്തിൻ്റെ മനോഭാവം വ്യക്തമാക്കി. ഒരു ചാരനിറത്തിലുള്ള ചുവരില്‍ കറുത്ത സ്പ്രേ പെയിൻ്റ് കൊണ്ട് പുതിയതായി എഴുതിയിരുന്നു, ‘ജെൻ-സെഡ് വിപ്ലവം!!!!’

യുവാക്കള്‍ ത്രിവർണ്ണ പതാക വീശി

ജന്തർ മന്തറിന് പുറത്ത് ഒരു കൂട്ടം വിദ്യാർത്ഥികള്‍ റോഡിലിരുന്ന് ‘മോദി മേരാ ദില്‍ തോടയാ’ ഉള്‍പ്പെടെയുള്ള ജനപ്രിയ ഗാനങ്ങളുടെ പാരഡി പതിപ്പുകള്‍ പാടുകയായിരുന്നു. അല്പം മാറി, ഒരു അമച്വർ ഗിറ്റാറിസ്റ്റ് ‘ഗിവ് മീ സം സണ്‍ഷൈൻ’ എന്ന ഗാനം പാടിയപ്പോള്‍ കേള്‍വിക്കാർ ചുറ്റും തടിച്ചുകൂടി.

സർക്കാരിനോടുള്ള രോഷം നിലനില്‍ക്കുമ്പോഴും അന്തരീക്ഷം പലപ്പോഴും ഒരു കൂട്ടായ്മയുടെ പ്രതീതി ജനിപ്പിച്ചു. “ജബ് ഭി മോദി ഡർതാ ഹേ, പോലീസ് കോ ആഗേ കർതാ ഹേ (മോദി എപ്പോഴൊക്കെ ഭയപ്പെടുന്നുവോ, അപ്പോഴൊക്കെ പോലീസിനെ മുന്നില്‍ നിർത്തുന്നു)” എന്ന് വിദ്യാർത്ഥികള്‍ മുദ്രാവാക്യം വിളിക്കുന്നത് കൊച്ചുകുട്ടികളുള്ള കുടുംബങ്ങള്‍ നോക്കിനിന്നു.

അവധി എടുത്തു വന്ന ഓഫീസ ജീവനക്കാരുടെ സംഘങ്ങള്‍ പ്രിൻ്റ് ചെയ്ത മീമുകള്‍ക്കൊപ്പം ചിത്രങ്ങള്‍ പകർത്തി. സ്കൂള്‍ കൂട്ടുകാർ സമരസ്ഥലത്ത് വിതരണം ചെയ്ത സമോസ, മക്‌ആലു ടിക്കി ബർഗറുകള്‍, സീതാറാം ചോലെ ഭട്ടൂരെ എന്നിവയുള്‍പ്പെടെയുള്ള സൗജന്യ ഭക്ഷണം പങ്കുവെച്ചു കഴിച്ചു.